|
1- PATENT
1.1-
Buluş nedir?
1.2- Patent sistemi nedir?
1.3- Patent tescili nedir?
1.4-
Patent tescilinde koruma ne kadar sürer?
1.5-
Patent tescili ile endüstriyel tasarım tescili arasında ne fark
vardır?
1.6-
Patent tescili ile faydalı model tescili arasında ne fark
vardır?
1.7-
Tescilli patenti kullanma zorunluluğu var mıdır?
1.8-
Dünya patenti var mı?
1.9-
Başka bir ülkede alınmış patent Türkiye’de geçerli olur mu?
1.10-
Şahıslar patent tescili yaptırabilir mi?
1.11-
Tescil işlemlerinde herhangi bir devlet teşviki var mı?
1.12-
Patent tescili işlemleri ne kadar sürede tamamlanır?
1.13-
Patentte “Tekniğin bilinen durumu” tabiri neyi ifade eder?
1.14-
Türk Patent Enstitüsü’nün şubeleri var mı?
1.15-
Patentte taklit durumunda ne yapılır?
1.16-
Bilgisayar yazılımlarının patenti olur mu?
1.17-
Patent tescilinin ömrü ne kadardır?
1.18- Ek Patent nedir?
1.19-
İncelemeli patent incelemesiz patent ayrımı neyi ifade eder?
1.20- Patentte lisans nedir?
1.21-
Bir ürünün yada üretim yönteminin patentli olup olmadığı nasıl
öğrenilir?
1.22-
Başka bir ülkede alınan patent Türkiye’de de alınabilir mi?
1.23-
Rüçhan Hakkı nedir?
1.24-
Patent tescilinin süresi bitince tekrar alınabilir mi?
1.25-
Patent tescilinde yıllık harç nedir?
1.26-
Bölgesel patent tescili var mıdır?
1.27-
Patentli bir ürünün patent bilgisinin ürünün üzerine yazılması
zorunlu mudur?
1.28-
Patent tescili sahibi kişi ölürse ne olur?
1.29-
Tescilli bir ürünü haksız olarak üreten yada ticaret alanında
alıp satan kimse hapse girer mi?
1.30-
Bir ürünün patentli bir ürüne benzeyip benzemediği nasıl
anlaşılır?
2- MARKA
2.1. Marka nedir?
2.2.
Marka tescilinde koruma ne kadar sürer?
2.3.
Bir firma sadece bir marka mı alabilir?
2.4.
Tescilli markayı kullanma zorunluluğu var mıdır?
2.5.
Dünya markası var mı?
2.6.
Başka bir ülkede alınmış marka tescili Türkiye’de geçerli olur
mu?
2.7. Madrid Protokolü ne demektir?
2.8.
Şahıslar marka sahibi olabilir mi?
2.9.
Marka tescilinde sınıf kavramı neyi ifade eder?
2.10.
Marka tescili işlemleri ne kadar sürede tamamlanır?
2.11.
Türk Patent Enstitüsü’nün şubeleri var mı?
2.12.
Tanınmış marka nedir?
2.13.
Markanın taklidi durumunda ne yapılır?
2.14.
Aynı markayı iki kişi alabilir mi?
2.15.
Domain name almak için marka tescili şart mıdır?
2.16.
Marka tescilinin ömrü ne kadardır?
2.17. Markada lisans nedir?
2.18.
Bir markanın tescilli olup olmadığı nasıl öğrenilir?
2.19.
Başka bir ülkede alınan marka tescili Türkiye’de de alınabilir
mi?
2.20.
Rüçhan Hakkı nedir?
2.21.
Marka tescilinin süresi bitince tekrar alınabilir mi?
2.22.
Bölgesel marka tescili var mıdır?
2.23.
Bir başkasının tescilli markasını taklit eden hapse girer mi?
2.24.
Marka sahibi kişi ölürse ne olur?
2.25.
Tescilli markanın üzerine “®” işareti konulması zorunlu mudur?
3- ENDÜSTRİYEL TASARIM
3.1.
Endüstriyel Tasarım nedir?
3.2.
Endüstriyel tasarım tescilinde koruma ne kadar sürer?
3.3.
Patent tescili ile endüstriyel tasarım tescili arasında ne fark
vardır?
3.4.
Faydalı model tescili ile endüstriyel tasarım tescili arasında
ne fark vardır?
3.5.
Başka bir ülkede alınmış endüstriyel tasarım tescili Türkiye’de
geçerli olur mu?
3.6.
Şahıslar endüstriyel tasarım tescili yaptırabilir mi?
3.7.
Tescil işlemlerinde herhangi bir devlet teşviki var mı?
3.8.
Endüstriyel tasarım tescili işlemleri ne kadar sürede
tamamlanır?
3.9.
Türk Patent Enstitüsü’nün şubeleri var mı?
3.10.
Endüstriyel tasarımın taklidi durumunda ne yapılır?
3.11.
Endüstriyel tasarım tescilinin ömrü ne kadardır?
3.12.
Endüstriyel tasarımlarda “Ayırt edici özellik” tabiri neyi ifade
eder?
3.13.
Endüstriyel tasarım tescilinde lisans nedir?
3.14.
Bir ürünün endüstriyel tasarım tescili ile koruma altına alınıp
alınmadığı nasıl öğrenilir?
3.15.
Başka bir ülkede alınan endüstriyel tasarım tescili Türkiye’de
de alınabilir mi?
3.16.
Rüçhan Hakkı nedir?
3.17.
Endüstriyel tasarım tescilinin süresi bitince tekrar alınabilir
mi?
3.18.
Bölgesel endüstriyel tasarım tescili var mıdır?
3.19.
Endüstriyel tasarım tescilinin ürünün yada katalogunun üzerine
belirtilmesi zorunlu mudur?
3.20.
Endüstriyel tasarım tescili sahibi kişi ölürse ne olur?
3.21.
İki ürünün endüstriyel tasarım tescili yönünden farklı olup
olmadığı nasıl anlaşılır?
3.22.
Tescilli bir ürünü üreten yada ticaret alanında alıp satan kimse
hapse girer mi?
4- FAYDALI
MODEL
4.1.
Faydalı Model Tescili nedir?
4.2.
Faydalı model tescilinde koruma ne kadar sürer?
4.3. Patent
tescili ile faydalı model tescili arasında ne fark vardır?
4.4. Faydalı
model tescili ile endüstriyel tasarım tescili arasında ne fark
vardır?
4.5.
Başka bir ülkede alınmış faydalı model tescili Türkiye’de
geçerli olur mu?
4.6.
Şahıslar faydalı model tescili yaptırabilir mi?
4.7.
Tescil işlemlerinde herhangi bir devlet teşviki var mı?
4.8.
Faydalı Model tescili işlemleri ne kadar sürede tamamlanır?
4.9.
Türk Patent Enstitüsü’nün şubeleri var mı?
4.10.
Faydalı modelde taklit durumunda ne yapılır?
4.11.
Faydalı model tescilinin ömrü ne kadardır?
4.12.
Faydalı modelde lisans nedir?
4.13.
Bir ürünün faydalı model tescili ile koruma altına alınıp
alınmadığı nasıl öğrenilir?
4.14.
Başka bir ülkede alınan faydalı model tescili Türkiye’de de
alınabilir mi?
4.15.
Rüçhan Hakkı nedir?
4.16.
Faydalı model tescilinin süresi bitince tekrar alınabilir mi?
4.17.
Faydalı model tescilinde yıllık harç nedir?
4.18.
Bölgesel faydalı model tescili var mıdır?
4.19.
Faydalı model tescilinin ürünün üzerine yazılması zorunlu mudur?
4.20.
Tescilli bir ürünü üreten yada ticaret alanında alıp satan kimse
hapse girer mi?
4.21.
Faydalı model tescili sahibi kişi ölürse ne olur?
1- PATENT
1.1-
Patent kavramı bağlamında buluş; teknik bir orunun çözümü
anlamı taşımaktadır. Bu; yeni teknolojiler üretmek, yeni ürünler
geliştirmek, mevcut teknolojide yenilikler ortaya çıkarmak,
bunlarla ilgili geliştirme yada iyileştirmeler sağlamak şeklinde
ortaya çıkabilir.
1.2- Yenilikler ve buluşların daha
fazla gerçekleştirilip sanayiye uygulanmasını teşvik etmek, bu
konuda çalışma yapanlara buluş yada yeniliklerini sanayiye
uygulamada belirli bir süre ayrıcalık vererek teşvik etmek üzere
sanayinin gelişmesine yardım eden sisteme patent sistemi denir.
1.3- Yeni, tekniğin bilinen durumunu
aşan ve sanayiye uygulanabilen buluşların buluş sahibi adına
patent enstitüsünce tescil edilerek belirli bir süre(7 yada 20
yıl) tekel hakkı sağlanması işlemine “Patent Tescili” denir.
1.4- Patent tescilinde koruma süresi
incelemeli patentler için 20 yıl, incelemesiz patentler için 7
yıldır. (Bakınız patent tescili akış şeması)
1.5- Patent tescili işlemi tanımından
da anlaşılacağı üzere tekniğin bilinen durumunu aşan yeni ve
sanayiye uygulanabilen buluşlar için yapılmaktadır. Fakat
endüstriyel tasarım tescili ürünün fonksiyonel anlamdaki
yeniliği dikkate alınmaksızın getirdiği görsel ayırt
ediciliğinin, tasarımsal farklılıklarının tescil ile koruma
altına alınması işlemidir. Bu anlamda teknolojik olarak yeni
özellikler taşıyan bir ürün aynı zamanda görsel olarak da ayrıt
edici özelliğe sahipse bu iki farklı özelliğinin iki ayrı tescil
ile korunması gerekir. Yani aynı zamanda hem patent tescili ve
hem de endüstriyel tasarım tescili işlemleri yürütülmelidir.
1.6- Patent tescili tanımında üç temel
unsur barındırır:
1- Yenilik
2- Tekniğin bilinen durumunda aşama sağlanması
3- Sanayiye uygulanabilirlik
Fakat faydalı model tescilinde sadece
1- Yenilik
2- Sanayiye uygulanabilirlik
Şartları aranır. Faydalı model tescili belgesi almak için
buluşun tekniğin bilinen durumunda bir aşama sağlamış olması
şartı yoktur.
1.7- patent sahibi yada yetkili kıldığı kişi patent
ile korunan buluşu kullanmak zorundadır. Kullanma zorunluluğu
patent verildiğine dair ilanın patent bülteninde yayınlandığı
tarihten itibaren üç yıl içinde gerçekleştirilir.
1.8- Genel olarak tesciller başvuruldukları ülkede
bir tescil kapsamı yaratırlar. Bu anlamda bir dünya patentinden
söz edilemez. Bir patentin dünyanın bütününde koruma sağlaması
için süresinde her ülkenin (patent sistemini kabul etmiş olan)
ilgili kuruluşuna başvuru yapılmış olması gerekir. Fakat bunun
yanında tek bir başvuru ile birden çok ülkede patent
alınabilmesini sağlayan uluslar arası çalışmalar da
yürütülmektedir. Buna örnek olarak Avrupa Patent Sistemi, Patent
İşbirliği Anlaşması, Avrasya Patenti gibi uygulamaları
gösterebiliriz. Bu anlaşmalarla dünyanın tamamında olmasa da
önemli bir çok ülkede tek bir başvuru yada inceleme ile patent
alınabilmektedir. Fakat bu anlaşmalarda tescillerin ülkesel
olması gerçeğini değiştirmemekte sadece birden fazla ülkede
gerçekleşecek müstakil tescillerin prosesini
basitleştirmektedir.
1.9- Başka ülkede tescil edilmiş patent oradaki
tescili ile Türkiye’de ileri sürülemez. Bir tescilin Türkiye’de
hüküm sürebilmesi için Türk Patent Enstitüsünce tescil edilmesi
gerekir. Bu işlemde istenildiği zaman değil başvurudan itibaren
oniki ay içinde yapılabilir. Eğer patent başvurusu PCT (Patent
Cooperation Treaty-Patent İşbirliği Anlaşması) başvurusu ise bu
süre üç yıl olacaktır.
1.10- Gerçek ve tüzel kişiler patent başvurusu
yapabilir. Hatta Sanayi Bakanlığı’nın şahısların teknolojik
geliştirmelerini teşvik etmek amacıyla yalnızca şahıslara
tanıdığı %75 oranında teşvik bile uygulanmaktadır. Patent
tescili süreci tamamlandıktan sonra yapılan harcamanın %75’i
bakanlık tarafından patent sahibine teşvik olarak verilir.
1.11- Tescil işlemleri Sanayi Bakanlığı ve diğer bazı
kurumlarca desteklenmektedir. Bu destekler hakkında bilgi sahibi
olmak için lütfen teşvikler linkini tıklayınız.
1.12- Eğer “İncelemesiz Patent” alınacaksa işlem
yaklaşık 24-26 ay, “İncelemeli Patent “ alınacaksa 28-30 ayda
işlemler tamamlanabilir. Çeşitli aşamalarda enstitü tarafından
verilecek sürelerin son dönemlerinde bildirim yada ödemeler
yapılırsa yada başvuruya üçüncü şahıslarca itiraz yapılırsa
doğal olarak bu süre uzayacaktır. Yalnız unutulmaması gereken
önemli ayrıntı patent tescilinde hak sahibi olunmasının belgenin
düzenlenme tarihi değil ilk başvurunun Enstitüye verilme tarihi
olduğudur.
1.13- Patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce
buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde toplumca
erişilebilir yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım veya bir başka
yolla açıklanan bilgiler dağarcığına “Tekniğin bilinen durumu”
denmektedir.
1.14- Türk Patent Enstitüsünün çeşitli illerde
irtibat büroları olmakla birlikte tüm tescil işlemleri Ankara’da
yürütülmekte ve başvuruların tamamı Türk Patent Enstitüsü
Başkanlığı Hipodrom Cad. No:115 Yenimahalle Ankara adresine
yapılmaktadır.
1.15- Patentte taklit durumunda aşağıdaki işlemler
yapılabilir.
551 Sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında KHK - Madde 137
- Patentten doğan hakkı tecavüze uğrayan patent sahibi,
mahkemeden, özellikle aşağıdaki taleplerde bulunabilir:
a - Patentten doğan haklara tecavüz fiillerinin durdurulması
talebi;
b - Tecavüzün giderilmesi ve maddi ve manevi zararın tazmini
talebi;
c - Patentten doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen veya
ithal edilen ürünlere, bunların
üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara ve patente bağlı
bir usulün kullanımını sağlayan araçlara el konulması talebi;
d - Mümkün olduğu takdirde bu fıkranın üçüncü bendi uyarınca el
konulan ürün ve araçlar üzerinde kendisine mülkiyet hakkının
tanınması talebi; Bu durumda, söz konusu ürünlerin değeri,
tazminat miktarından düşülür. Bu değer, kabul edilen tazminatı
aştığı zaman, patent sahibinin fazlayı karşı tarafa ödemesi
gerekir.
e - Patentten doğan haklara tecavüzün devamını önlemek üzere
tedbirlerin alınması, özellikle bu maddenin üçüncü bendine göre
el konulan ürünlerin ve araçların şekillerinin değiştirilmesi
veya patentten doğan haklara tecavüzün önlenmesi için,
kaçınılmaz ise, imhası talebi;
f - Patentten doğan haklara tecavüz eden kişi aleyhine verilen
mahkeme kararının, masrafları tecavüz eden tarafından
karşılanarak, ilgililere tebliğ edilmesi ve kamuya ilan yoluyla
duyurulması talebi.
1.16- bilgisayar yazılımları patent tescili ile
koruma altına alınamamaktadır. Bu konudaki yaşanabilecek
sıkıntılara çözüm olarak Kültür Bakanlığı tarafından yürütülen
Bilgisayar kodlarının korunmasına dair “BİLKOD NUMARASI ALIMI”
işlemi yapılarak bir koruma sağlanabilir.
1.17- İncelemesiz patentler başvuru tarihinden
itibaren 7 yıl incelemeli patentler ise başvuru tarihinden
itibaren 20 yıl süre ile hak sahipliği yaratırlar. Bu süreler
bitiminde buluş kamu malı haline gelir.
1.18- Patent başvurusu veya patentin sahibi, patent
konusu buluşu mükemmelleştiren veya geliştiren ve asıl patentin
konusu ile bütünlük içinde bulunan buluşların korunması için, ek
patent başvurusunda bulunabilir. Tekniğin bilinen durumunun
aşılması zorunluluğu, ek patentler için uygulanmaz. Ek
patentlerin rüçhan tarihi, başvuru tarihlerine göre belirlenir.
Ek patentin süresi, asıl patentin süresi kadar olup,ek patentler
için yıllık ücret ödenmez.
1.19- Patent başvurusu sahibi “tekniğin bilinen
durumunun araştırılması” işleminin ardından enstitüye incelemeli
patent talebini üç ay içinde bildirmezse araştırma raporu
dikkate alınmaksızın incelemesiz patent istediği kabul edilir.
Bu durum başvuru sahibine yedi yıllık incelemesiz patent hakkı
kazandıracaktır. Yedi yıl içinde patent sahibi uluslar arası
inceleme talebinde bulunarak patent hakkını incelemeli patente
çevirebilir. Eğer başvuru sahibi inceleme talebinde bulunursa
enstitü altı aylık yayın süresinin sonunda uluslararası inceleme
kuruluşuna başvuruyu gönderir. İnceleme raporu olumlu
sonuçlanırsa belge düzenleme aşamasına geçilir ve 20 yıl
sahipliği yaratılır. Rapor olumsuz olursa iki kez daha talep
edilebilir. Gelen üç raporda olumsuz olursa başvuru reddedilir.
1.20- Patent başvurusunun veya patentin kullanma
hakkı, milli sınırların bütünü içinde veya bir kısmında geçerli
olacak şekilde,lisans sözleşmesine konu olabilir. Lisans,
inhisari lisans veya inhisari olmayan lisans şeklinde
verilebilir. İnhisari lisans söz konusu olduğu zaman, lisans
veren başkasına lisans veremez ve hakkını açıkça saklı
tutmadıkça, kendisi de patent konusu buluşu kullanamaz.
1.21- Bir ürünün yada yöntemin(usul) patentli olup
olmadığı bu konuda yapılacak ulusal ve uluslararası
araştırmalarla anlaşılır. Bu araştırmalar uzun zaman alan
detaylı çalışmalardır. Bu tür bir araştırma talebi bulunanların
ilgili formu doldurarak bizimle bağlantı kurması durumunda
yapılacak bir görüşme ile ne tür araştırma kıstasları
oluşturulacağı kararlaştırılır ve ilgili çalışma
gerçekleştirilir. Bir patent sisteminin oluşturulmasının en
temel sebeplerinden biri bilginin genelleştirilmesi yoluyla yeni
teknolojilerin olası daha ileri teknolojilere temel oluşturacağı
bir sibernetik sistem yaratmaktır.
1.22- Başka bir ülkede alınan patent Türkiye’de
rüçhan hakkı süresinde başvurulursa alınabilir. Patentte rüçhan
hakkı oniki aydır. PCT(Patent Cooperation Treaty-Patent
İşbirliği Anlaşması) başvurularında bu süre üç yıla uzar.
1.23- Paris Anlaşması'na dahil ülkelerden birine
mensup veya bu ülkelerden birine mensup olmamakla birlikte
onlardan birinde ikametgahı veya işler durumda bir ticari
müessesesi bulunan gerçek veya tüzel kişiler, bu ülkelerin
herhangi birinde bir patentin veya faydalı model belgesinin
verilmesi için yetkili mercilere yaptıkları başvuru tarihinden
itibaren, oniki ay süreyle patent veya faydalı model belgesi
almak için Paris Anlaşması’na dahil diğer ülkelerde başvuru
yapma konusunda, rüçhan hakkından yararlanır.
1.24- Patent tescilinin yirmi yıllık koruma süresi
bittiği gün buluş kamusal hale gelir ve aynı patent tekrar
alınamaz, süre uzamaz. Bir buluş sadece bir kez patentlenebilir.
1.25- Patent tescili sahibi gerçek yada tüzel kişi
başvuru tarihinden itibaren her yıl dönümünde başlayacak yıla
ait patent hakkının kullanılacağını sağlayacak olan yıllık harcı
öder. Bu harç süresinde ödenmezse patent tescili sahibi bu
tescilden doğan hakkını ileri süremez. Yıllık ücretler öngörülen
sürelerinde ödenmezse patent hakkı sona erer.
1.26- Patent tescili başvurulduğu ülkenin tamamını
kapsar. Ülkenin bir bölümü için patent alınamaz. Fakat alınmış
patent için bölgesel olarak lisans verilebilir. Patent hakkı
sahibi patenti ile ilgili olarak örneğin ülkenin belirli bir
bölümünde lisans verebilir. Lisans alan belirlenmiş bölgede
lisanstan doğan hakkını ileri sürebilirken bölge dışında böyle
bir hakka sahip olamayacaktır.
1.27- Patentli bir ürünün patentli olduğu yazısı yada
patent tescil numarası ürün üzerine, ambalajına yada broşür
üzerine yazılmak zorunda değildir. Fakat yazılması ile kötü
niyetli taklitçilerin söz konusu patentten haberdar olmadıkları
savını ileri sürmeleri veya taklit durumunda karşılaşacakları
sorunları önceden görerek bundan en başında çekinmelerini
sağlayabilmesi bağlamında yararlı olacağı kuşkusuzdur.
1.28- Patent tescili ile elde edilmiş hak diğer
mülkiyet hakları gibidir. Patent sahibi bir gerçek kişi ise
ölümü durumunda hak mirasçılarına geçer. Fakat veraset ve
intikal bilgisinin mutlak Enstitüye bildirilmesi gerekmektedir.
Bu konudaki talepleriniz için başvuru bölümüne bilgilerinizi
bırakabilirsiniz.
1.29- Başkası adına tescilli bir patent hakkına
tecavüz edenlerin iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına
çarptırılmasına, 70 milyar ile yüz yirmi milyar Türk Lirası
arası para cezasına ve ayrıca varsa işyerlerinin bir yıldan az
olmamak kaydıyla kapatılmasına ve bu sürede ticaretten men
cezasına çarptırılmasına hükmolunabilir.
1.30- Bir ürünün patent tescili ile koruma altına
alınmış fonksiyonlarını veya ihtiva eden diğer bir ürün
görüntüsü itibariyle farklı bir dizayn ile üretilmiş olsa dahi
taklit durumu sabit olacaktır. Eğer patent bir üretim usulünü
koruma altına almış ise üretilen üründen ziyade üretim
yönteminin aynılığı aranacaktır.
2- MARKA
2.1- Marka, bir teşebbüsün mal veya
hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya hizmetlerinden ayırt
etmeyi sağlaması koşuluyla, kişi adları dahil, özellikle
sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, malların biçimi veya
ambalajları gibi çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde
ifade edilebilen, baskı yoluyla yayınlanabilen ve çoğaltılabilen
her türlü işaretleri içerir.
2.2- Marka tescilinde koruma süresi
başvuru tarihinden itibaren on yıldır. Bu sürenin bitimine altı
ay kala yenileme süresi başlar. Süresinde yapılacak yenileme
talebi ile sonraki on yıl içinde tescil hakkı devam edecektir.
Yenileme işlemi yapıldıkça marka hakkı sonsuz devam edecektir.
2.3- Bir firma sayısız marka tescili işlemi
yapabilir. Bu konuda bir sınırlama yoktur.
2.4- Başka bazı ülkelerde markanın kullanıldığının
enstitüye tebliği gerekirken Türkiye’de böyle bir uygulama
yoktur. Tescilli bir marka tescil edildiği mal ve hizmet
konularında beş yıl süre ile kullanılmazsa üçüncü şahısların
markanın iptali için dava açma hakkı doğacaktır. Böyle
durumlarda markanın kullanılmadığının iptal davasını açan
tarafından bilirkişi incelemesi istenerek yada başka bir yol ile
ispatı gerekir.
2.5- Tüm dünyaya yayılmış herkesçe bilinen (örneğin;
Coca Cola, Nike, Adidas, vs.) markalara dünya markası
demekteyiz. Fakat bu kanunun belirlediği bir terim değil halk
ağzında söylenegelen bir sözdür. Genel anlamda tesciller
ülkeseldir ve dünya markası olarak tanımladığımız markaların da
diğerleri gibi ülkemizde tescil başvurusu yaptıkları enstitü
kaynaklarına bakılarak görülebilir. Bunun yanı sıra ülke çapında
tanınmış olmanın getirdiği bir hakta yok değildir. Çalıştığı
sektör dışında genel halk ve tüm diğer sektörlerde tanınmışlık
kazanmış markalar için oluşturulmuş ve bunların
tanınmışlıklarından haksız olarak faydalanmayı önlemek amaçlı
bir “MEŞHUR MARKALAR LİSTESİ” vardır. İlgili listeyi
incelediğimizde göreceğimiz markalar tescil edildikleri
sınıflara bakılmaksızın tüm sınıflarda sahiplerini hak sahibi
haline getirmiştir. Bu anlamda örneğin Coca Cola markası
tescilli olmadığı enstitü kayıtlarında görülse dahi sözgelimi
kırtasiyecilik ürünlerinde tescil edilemez.
2.6- Bir marka ancak Türkiye’de Türk Patent
Enstitüsü’ne yapılacak tescil başvurusu ile sahibini Türkiye’de
de hak sahibi yapar.
2.7- Markaların diğer ülkelerde
tescilini kolaylaştırmak ve bir başvuru ile birden çok ülkede
tescil imkanı oluşturmak amacıyla oluşturulmuş olan ve temelini
1891 tarihli Madrid Anlaşması ve 1989 tarihli Madrid
Protokolü’nden alan sistemdir. Protokole göre Türkiye’de
tescilli olan veya tescil başvurusu yapılmış marka; tescilli
olduğu sınıflardan birinde veya tamamında olmak kaydıyla Madrid
Protokolü’ne üye ülkelerde Türk Patent Enstitüsü’ne başvurularak
tescil edilebilir. Üye ülkeler listesi için tıklayınız.
2.8- Son yapılan değişikliklerle artık
şahıslar da marka tescili başvurusunda bulunabilirler. tescil
talep edecek kişinin vatandaşlık numarası ve vergi kimlik
numarası bildirimi marka başvurusu yapabilmesini sağlayacaktır.
Türkiye'de marka tescili talep edecek olan yabancıların vekil
tayin etme zorunluluğu şahsen de başvuruda bulunsalar
devam etmektedir.
2.9- Marka tescillerinde ortak bir
ifade şekli oluşturmak amacıyla 1957 yılında “Marka Tescilinde
Malların ve Hizmetlerin Uluslar arası Sınıflandırılmasına
İlişkin Nis Anlaşması” imzalanmıştır. Buna göre mallar ve
hizmetler sınıflara bölünmüş ve anlaşmayı kabul etmiş tüm
ülkelerde aynı sınıf numaraları aynı meslek gruplarını ifade
eder hale gelmiştir. Şu anda mal ve hizmet sınıfları 45 maddeden
oluşmaktadır. Bunların ilk 34 sınıfı ürünleri kalan 11 sınıf ise
hizmetleri belirlemektedir. Mal ve hizmet sınıfları tebliği için
tıklayınız.
2.10- Marka işlemleri normal şartlar
altında oniki – ondört ayda tamamlanır. Tescile itiraz yada
enstitü kararına itiraz durumlarında bu süre beş sekiz ay
arasında uzayabilir.
2.11- Türk Patent Enstitüsünün
çeşitli illerde irtibat büroları olmakla birlikte tüm tescil
işlemleri Ankara’da yürütülmekte ve başvuruların tamamı Türk
Patent Enstitüsü Başkanlığı Hipodrom Cad. No:115Yenimahalle
Ankara adresine yapılmaktadır.
2.12- Tanınmışlık düzeyi kendi meslek
grubunu aşmış ve genel halk nezdinde bilinir hale gelmiş,
başkaları tarafından başka meslek sınıflarında tescil edilmesi
durumunda halkı yanıltıcı sonuçlara sebep olabilecek markalar
için düzenlenmiş meşhur marka uygulamasıdır. Buna göre tanınmış
marka sahipleri genel tanınmışlıklarını ispat etmek suretiyle bu
hakkı almışlardır.
Meşhur Markalar Listesi için tıklayınız.
2.13- Madde 62 - Marka hakkı tecavüze
uğrayan marka sahibi, mahkemeden, aşağıdaki taleplerde
bulunabilir:
a) Marka hakkına tecavüz fiillerinin durdurulması,
b) Tecavüzün giderilmesi ve maddi ve manevi zararın tazmini,
c) Marka hakkına tecavüz dolayısı ile üretilmesi veya
kullanılması cezayı gerektiren eşya ile bu eşyaları üretmeye
yarayan araç, cihaz, makine gibi vasıtalara el koyulması talebi,
d) (c) bendi uyarınca el konulan ürünler üzerinde kendisine
mülkiyet hakkının tanınması; (Bu durumda, söz konusu ürünlerin
değeri, tazminat miktarından düşülür. Bu değer, kabul edilen
tazminatı aştığı zaman, marka sahibinin fazlayı karşı tarafa
ödemesi gerekir.)
e) Marka hakkına tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin
alınması, özellikle bu maddenin (c) bendine göre el koyulan
ürünlerin ve araçların üzerlerindeki markaların silinmesi veya
marka hakkına tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhası
talebi,
f) Marka hakkına tecavüz eden kişi aleyhine verilen mahkeme
kararının, masrafları tecavüz eden tarafından karşılanarak,
ilgililere tebliğ edilmesi ve kamuya yayın yoluyla duyurulması.
2.14-
Bir marka bir meslek sınıfında sadece bir kez tescil
edilebilir.aynı işi yapan iki firmanın aynı markaya ayrı ayrı
sahip olması durumu söz konusu değildir. Fakat bir markanın
meşhur marka olması durumu müstesna olmak kaydıyla farklı meslek
sınıflarında tescil edilmesinin önünde bir engel yoktur. Örneğin
konfeksiyon ürünlerinde (25.01 ) tescilli bir marka eğer meşhur
marka değilse sanayi kimyasallarında (01.01) aynı firma yada
başka firmalar tarafından tescil edilebilir.
2.15- *.tr uzantılı "domain name"
satın almak için kullanılacak isim eğer firmanın ticaret
sicilindeki kayıtlı olduğu ünvanından alınmış değilse tescilli
olması yada tescile müracaat edilmiş olması şartı aranmaktadır.
Fakat buradan markanın tescilli olmasının mutlak olarak domain
name alınabileceği sonucunu çıkarmamak gerekir. Marka tescili
için bakılan liste ile domain name alımı için bakılan liste
birbirinden farklıdır.
2.16- Bir marka tescili on yıl için
verilir. On yıllık süre sonunda eğer yenilenmezse marka hakkı
sona erer. Fakat iki yıl süre ile marka sahibinin öncelikli
başvuru hakkı devam edecektir. Böyle bir durumda eğer başka biri
tarafından aynı marka için tescil başvurusu yapılmış ise
markanın eski sahibi itiraz ederek bu başvurunun reddini talep
edebilir.
2.17- Tescilli bir markanın kullanım
hakkı, tescil edildiği mal veya hizmetlerin bir kısmı veya
tamamı için lisans sözleşmesine konu olabilir. Lisans, inhisari
lisans veya inhisari olmayan lisans şeklinde verilebilir.
İnhisari lisans söz konusu olduğu zaman, lisans veren başkasına
lisans veremez ve hakkını açıkça saklı tutmadıkça, kendisi de
markayı kullanamaz.
2.18- Bir markanın tescilli olup
olmadığı tescilli markalar ve meşhur markalar arasında yapılacak
araştırma ile anlaşılır. İki şekilde araştırma yapılabilir: Türk
Patent Enstitüsü kayıtlarında resmi araştırma, yada yayınlanmış
ve tescili kesinleşmiş markalar listesinde araştırma. Bir marka
başvurusundan önce enstitü kayıtlarında yapılacak resmi
araştırma bir yılı aşabilen tescil sürecinde olası riskleri en
aza indirecektir. Marka araştırma için tıklayınız.
2.19- Tesciller genel olarak ülkesel
olduklarından başka bir ülkede alınmış tescil Türkiye’yi
etkilemeyecektir. Bunun tersi olarak Türkiye’de alınmış bir
marka tescili de başka bir ülkede (Rüçhan Hakkı saklı kalmak
kaydıyla) koruma sağlamaz. Bu sebeple bir firma çalıştığı yada
kısa sürede çalışmayı planladığı tüm diğer ülkelerde markasını
tescil ettirmelidir.
2.20- Paris Sözleşmesine dahil
ülkelerden birine mensup veya bu ülkelerden birine mensup
olmamakla birlikte onlardan birinde ikametgahı veya işler
durumda bir ticari müessesesi bulunan gerçek veya tüzel kişiler,
bu ülkelerin herhangi birinde yetkili mercilere bir markanın
tescili için usulüne uygun olarak yaptıkları başvuru tarihinden
itibaren, altı ay süreyle aynı marka için tescil belgesi almak
üzere Paris Sözleşmesine üye başka bir ülkede başvuru yapma
konusunda rüçhan hakkından yararlanır. Bu süre içinde
kullanılmayan rüçhan hakları düşer.
Belirtilen süre içinde, rüçhan hakkına dayanılarak başvuru
yapıldığı takdirde, rüçhan hakkının doğduğu tarihten itibaren,
üçüncü kişiler tarafından yapılacak rüçhan hakkına konu olan
tescil başvurusunun mal veya hizmetler itibarıyla kapsamındaki
başvurular ve bunlar adına yapılacak marka tescilleri hüküm
ifade etmez.
2.21- Marka tescilinin on yıllık
süresinin bitimine altı ay kala ve bu sürenin bitiminden
itibaren altı ay süre ile ilk altı ay için normal ücretli ve son
altı ay için cezalı olarak yenileme yapılarak marka hakkının bir
on yıl daha devamı sağlanır. Bu süreler aşılırsa marka hakkı son
bulur ve marka isteyen başvuru sahiplerinin başvurusuna açık
hale gelir.
2.22- Marka tüm ülkede geçerli olacak
şekilde tescil edilebilir. Marka tescillerinde ülkenin bir
bölümü için tescil alınması gibi bir uygulama yoktur.
2.23- Bir başkasının marka hakkına
tecavüz edenler hakkında aşağıdaki müeyyideler uygulanabilir.
- 70 Milyar ile 120 Milyar arası para cezası(katsayıya göre
belirlenir)
- İki yıldan dört yıla kadar hapis cezası
- Varsa iş yerlerinin bir yıldan az olmamak kaydıyla kapatılması
- Aynı süre ticaretten men cezası
2.24- marka hakkı sahibi olan kişi
ölürse diğer menkul ve gayrı menkulleri ile beraber marka hakkı
da varislerine geçer. Hakkın varisler üzerine tesisi için
veraset ve intikal bilgisinin mahkeme evrakı ile beraber
enstitüye teslimi gerekir. Bu konudaki talepleriniz için başvuru
bölümüne bilgilerinizi bırakabilirsiniz.
2.25- Tescilli markanın üzerine
herhangi bir tescilli olduğuna dair işaret koymak zorunluluğu
yoktur. Fakat tescilli olduğunun beyan edilmesinin tecavüze
yeltenecek kötü niyetli kişiler üzerinde caydırıcı etki
yaratacağı için genel olarak önerilmektedir.
3- ENDÜSTRİYEL TASARIM
3.1. "Tasarım", bir ürünün tümü, veya bir parçası
veya üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, doku,
malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli
unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütündür. Bir tasarımın
tescil edilebilir bir “ENDÜSTRİYEL TASARIM” olarak
adlandırılabilmesi için bu tanıma ilave olarak üç temel özelliği
içermesi gerekir:
1- Yenilik Özelliği: Tasarımın yeni olması yani; en çok son bir
yıl içerisinde kamuya sunulmuş olması gerekir. Bir yıldan eski
tasarımlar yenilik özeliğini kaybeder.
2- Ayırt Edici Özellik: Tasarımın aynı özellikteki diğer
ürünlerden ilk bakışta farklı olduğunu anlamamızı sağlayan
görsel ayrımdır. Bir ürün aynı türdeki diğer ürünlerden farklı
değilse yada üzerinde tasarımsal anlamda farklılık
yaratılamıyorsa (vida, somun, vs.) endüstriyel tasarım tescili
ile koruma altına alınamaz.
3- Sanayiye Uygulanabilirlik: Endüstriyel tasarımın sanayiye
uygulanabilir olması yani seri üretilip satılabilmesi gerekir.
Tasarım özelliği taşıdığı halde örneğin bir ressamın sanat eseri
sanayiye uygulanamayacağından endüstriyel tasarım tesciline de
konu olmaz.
3.2. Endüstriyel Tasarım Tescilleri bir başvuruda beş
yıl süre ile koruma sağlar. Süre bitiminde istenirse beş yıl
daha uzatılabilir. Beşinci yıllarda yapılacak başvurular ile bir
tasarım tescili için en çok 25 yıllık koruma süresi
sağlanabilir. 25 yıllık maksimum koruma süresinin sonunda
tasarım kamu malı haline gelir ve artık her isteyen tarafından
serbestçe üretilebilir.
3.3. Patent tescili işlemi tanımından da anlaşılacağı
üzere tekniğin bilinen durumunu aşan yeni ve sanayiye
uygulanabilen buluşlar için yapılmaktadır. Fakat endüstriyel
tasarım tescili ürünün fonksiyonel anlamdaki yeniliği dikkate
alınmaksızın getirdiği görsel ayırt ediciliğinin, tasarımsal
farklılıklarının tescil ile koruma altına alınması işlemidir. Bu
anlamda teknolojik olarak yeni özellikler taşıyan bir ürün aynı
zamanda görsel olarak da ayrıt edici özelliğe sahipse bu iki
farklı özelliğinin iki ayrı tescil ile korunması gerekir. Yani
aynı zamanda hem patent tescili ve hem de endüstriyel tasarım
tescili işlemleri yürütülmelidir.
3.4. Tıpkı patent tescili ile arasındaki fark gibi
faydalı model tescilleri de ürünlerin görsel özelliklerini değil
buluş ile o ürüne kazandırılmış faydalı özelliği koruma altına
alır. Bu anlamda ortaya çıkan yeni ürün tasarımı yönünden de
yeni ve ayırt edici özellikler taşıyor ise faydalı model
tescilinin yanı sıra endüstriyel tasarım tescili ile de
korunması gerekecektir.
3.5. Tüm tesciller için hep belirttiğimiz gibi
endüstriyel tasarım tescilleri de ülkeseldir. Başka bir ülkede
alınmış bir tescil eğer süresinde Türkiye’de de başvurusu
yapılmamışsa hüküm ifade etmez.
3.6. Şahıslar Endüstriyel Tasarım tescili için Türk
Patent Enstitüsüne başvuru yapabilirler. Marka tescilinde olduğu
gibi mutlak bir ticari özellik taşımak gerekmez.
3.7. Halen
KOSGEB ve
DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI tarafından çeşitli teşvikler
yürütülmektedir. patent, faydalı modeller KOSGEB tarafından
yurtdışında yapılan patent, faydalı model, endüstriyel tasarım
ve marka tescilleri ise DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI
tarafından desteklenmektedir.
3.8. yapılan tescil başvurusuna bir itiraz yapılmazsa
ve evrakta enstitü tarafından bir düzeltme talep edilmezse
endüstriyel tasarım tescili işlemi 8 10 ayda tamamlanabilir.
Muhtemel itirazlar veya düzeltme talepleri bu süreyi 8 aya kadar
uzatabilir.
3.9. Türk Patent Enstitüsünün çeşitli illerde irtibat
büroları olmakla birlikte tüm tescil işlemleri Ankara’da
yürütülmekte ve başvuruların tamamı Türk Patent Enstitüsü
Başkanlığı Hipodrom Cad. No:115 Yenimahalle Ankara adresine
yapılmaktadır.
3.10. 554 Sayılı Endüstriyel
Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname: Madde
49 - Tasarımdan doğan hakları tecavüze uğrayan tasarım hakkı
sahibi, mahkemeden özellikle aşağıdaki taleplerde bulunabilir:
a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespitini,
b) Tasarımdan doğan haklara tecavüz fiillerinin durdurulması ve
önlenmesi talebi;
c) Tecavüzün giderilmesi ve maddi ve manevi zararın tazmini
talebi;
d) Tasarımdan doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen veya
ithal edilen ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya
kullanılan araçlara el konulması talebi;
e) Mümkün olduğu takdirde bu maddenin (d) bendi uyarınca el
konulan ürün ve araçlar üzerinde kendisine mülkiyet hakkının
tanınması talebi; Bu durumda, söz konusu ürünlerin değeri,
tazminat miktarından düşülür. Bu değer, kabul edilen tazminatı
aştığı zaman, tasarım belgesi sahibinin fazlayı karşı tarafa
ödemesi gerekir.
f) Tasarımdan doğan haklara tecavüzün devamını önlemek üzere
tedbirlerin alınması, özellikle bu maddenin (d) bendine göre el
konulan ürünlerin ve araçların şekillerinin değiştirilmesi veya
tasarımdan doğan haklara tecavüzün önlenmesi için, kaçınılmaz
ise, imhası talebi;
g) Tasarımdan doğan haklara tecavüz eden kişi aleyhine verilen
mahkeme kararının, masrafları tecavüz eden tarafından
karşılanarak, ilgililere tebliğ edilmesi ve kamuya ilan yoluyla
duyurulması talebi.
3.11. Endüstriyel Tasarım Tescilleri en çok yirmi beş
yıl koruma sağlarlar. Bu da beşinci yıllarda yapılacak yenileme
başvuruları ile olur. Maksimum süre olan yirmi beş yılın
bitiminde tasarım kamusal hale gelir ve herhangi bir kısıtlama
olmaksızın herkes tarafından üretilip satılır.
3.12. Bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip
olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı
genel izlenim ile aynı türdeki herhangi bir tasarımın böyle bir
kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir
farklılık olması anlamındadır.
3.13. Tasarım başvurusu veya tescilli tasarım
hakkından doğan kullanma yetkisi ulusal sınırların bütünü içinde
veya bir kısmında geçerli olacak şekilde, lisans sözleşmesine
konu olabilir. Lisans, inhisari lisans veya inhisari olmayan
lisans şeklinde verilebilir. İnhisari lisans söz konusu olduğu
zaman, lisans veren başkasına lisans veremez ve hakkını açıkça
saklı tutmadıkça kendisi de tasarımı kullanamaz.
3.14. Bir ürünün endüstriyel tasarım tescili ile
korunup korunmadığı tescil için başvurusu yapılmış ve tescili
kesinleşmiş başvurular arasında yapılacak araştırma ile
öğrenilebilir. Böyle bir araştırmanın uzun zaman alacağı
açıktır. Tescil araştırması aynı türdeki tüm tescilleri
kapsayacağından ancak uzmanlar tarafından araştırma talep eden
ile bir ortak çalışma yürütülerek gerçekleştirilebilir.
Endüstriyel Tasarım Araştırma talepleriniz için tıklayınız.
3.15. Başka bir ülkede alınmış tasarım tescillerinin
ancak sahipleri süresinde Türkiye’de başvuru yaparlarsa tescil
ettirebilirler. Başkasına ait bir tasarımı kendisininmiş gibi
göstererek tescile başvurmak yani; başka bir ülkede alınmış
endüstriyel tasarım için asıl tescilin sahibi olmayan diğer bir
kişinin başvuruda bulunması suç olarak tanımlanmıştır. Bilerek
böyle bir işlemi gerçekleştiren kişiler bir yıldan iki yıla
kadar hapis cezası ile cezalandırılabilirler.
3.16. Paris Anlaşmasına dahil ülkelerden birine
mensup veya bu ülkelerden birine mensup olmamakla birlikte
onlardan birinde ikametgahı veya işler durumda bir ticari
müessesesi bulunan gerçek veya tüzel kişiler veya Kanuni
varisleri, bu ülkelerin herhangi birinde yetkili mercilere bir
tasarımın tescili için usulüne uygun olarak yaptıkları başvuru
tarihinden itibaren, altı ay süreyle aynı tasarım için tasarım
belgesi almak üzere Türkiye'de başvuru yapma konusunda rüçhan
hakkından yararlanır. Altı aylık süre içinde kullanılmayan
rüçhan hakları düşer.
3.17. endüstriyel tasarımların tescil süreleri
bitince kamusal hale gelirler ve herkesçe üretilebilir ve
ticareti yapılabilir. Süresi bitmiş bir tasarımın tekrar tescil
edilmesi mümkün değildir. Ayrıca maksimum yirmi beş yıla kadar
uzayabilen bir tasarım tescilinin bu sürenin ötesine uzatılması
mümkün olmaz.
3.18. Tesciller ülkeseldir ve ülkenin belirli bir
kesiminde alınıp diğer kesimlerde hüküm ifade etmeyecek bir
tescil yöntemi yoktur. Fakat ülkesel olarak alınmış bir tescil
ile ilgili olarak bölgesel anlamda geçerli olabilecek lisans
işlemi tasarım sahibi tarafından gerçekleştirilebilir. Bu
şekilde örneğin bir tescille ilgili olarak Marmara Bölgesinde
bir lisans işlemi yapıldıktan sonra Doğu Anadolu Bölgesi içinde
ayrı bir lisans işlemi gerçekleştirilebilir. Bu durumda örneğin
Marmara Bölgesi için lisans almış olan kişi veya firma Doğu
Anadolu Bölgesinde lisansına dayanarak bir ticari faaliyet içine
giremeyecektir.
3.19. Endüstriyel Tasarım Tescillerinin ürün,
ambalajı yada katalog üzerinde belirtme zorunluluğu yoktur.
Tesciller enstitü tarafından onaylanıp ilan edildikten ve altı
aylık itiraz süresi beklendikten sonra herkes tarafından
bilindiği hukuken kabul edilir. Bir tecavüz durumunda tecavüz
ettiği iddia edilenin bilgisinin olmadığını söylemesi bir anlam
ifade etmez. Fakat hak sahibinin bu hakkını gerektiğinde
kullanacağını ve ihtiyaç duyanların enstitü nezdinde araştırma
yaparak tescilin gerçekliğini kontrol edebileceği anlamında
tescil bilgisinin ürün, katalogu veya ambalajı üzerinde
belirtilmesi büyük yararlar sağlamaktadır.
3.20. Tescil sahibi kişi öldüğünde bu tescilden doğan
hak ölenin diğer varlığı ile birlikte varislerine geçer. Fakat
bu geçiş için veraset ve intikal ile ilgili mahkeme kararının
diğer evrak ile birlikte enstitüye ulaştırılması gerekmektedir.
Veraset ve intikal işlemi talepleriniz için tıklayınız.
3.21. İki ürünün endüstriyel tasarım tescili yönünden
farklı olup olmadığı ayırt edici yönleri bakımından birbirine
farkı anlaşılmayacak kadar benzemeleri bağlamında anlaşılır.
Piyasada bu konuda bazı rakamlar ifade edilerek “yedi fark”,
“onsekiz fark”, vs. gibi formüller ileri sürülmektedir ki bunlar
tamamen yanlıştır. İki tasarımı karşılaştırdığımızda eğer
birbirine benzeyen yönleri benzemeyen yönlerinden daha çok yada
denk ise orta düzeyde bir tüketici ilk bakışta ürünleri
birbirinden ayıramıyorsa bu ürünler benzerdir denir. Bu konuda
yapılan bilirkişi incelemelerinde ilke olarak ürünlerin
farklılıkları değil benzer özellikleri üzerinde ağırlıkla
durulur.
3.22. Başkası adına tescilli bir endüstriyel tasarım
tescil hakkına tecavüz edenlerin iki yıldan dört yıla kadar
hapis cezasına çarptırılmasına, 70 milyar ile yüz yirmi milyar
Türk Lirası arası para cezasına ve ayrıca varsa işyerlerinin bir
yıldan az olmamak kaydıyla kapatılmasına ve bu sürede ticaretten
men cezasına çarptırılmasına hükmolunabilir.
4- FAYDALI
MODEL
4.1. Patente benzer şekilde küçük buluşlara tanınan
koruma olarak tanımlanabilir. Hatırlanacağı üzere bir buluşun
patent ile koruma altına alınabilmesi için “Yenilik Özelliğinin
olması”, “Tekniğin Bilinen Durumu üzerinde bir aşama
gerçekleştirmiş olması” ve “Sanayiye Uygulanabilir olması”
gerekmektedir. Faydalı Model Tescilinde ise bu kıstaslardan
“Tekniğin Bilinen Durumu üzerinde bir aşama gerçekleştirilmiş
olması” zorunluluğu aranmamaktadır.
4.2. faydalı model tescillerinde koruma süresi yıllık
harçların süresinde yatırılması koşuluyla on yıldır.
4.3. Patent tescili tanımında üç temel unsur
barındırır:
1- Yenilik
2- Tekniğin bilinen durumunda aşama sağlanması
3- Sanayiye uygulanabilirlik
Fakat faydalı model tescilinde sadece
1- Yenilik
2- Sanayiye uygulanabilirlik
4.4. Tıpkı patent tescili ile arasındaki fark gibi
faydalı model tescilleri de ürünlerin görsel özelliklerini değil
buluş ile o ürüne kazandırılmış faydalı özelliği koruma altına
alır. Bu anlamda ortaya çıkan yeni ürün tasarımı yönünden de
yeni ve ayırt edici özellikler taşıyor ise faydalı model
tescilinin yanı sıra endüstriyel tasarım tescili ile de
korunması gerekecektir.
4.5. başka bir ülkede alınmış faydalı model tescili
süresinde Türkiye’de başvuru yapılırsa Türkiye’deki başvurusuna
dayanılarak geçerli olur. Eğer başvuru yapılmazsa başka ülkedeki
tescilin Türkiye’de ileri sürülmesi bir anlam taşımayacaktır.
4.6. Şahıslar kendi adlarına faydalı model tescili
başvurusu yapabilirler. Bunun için bir ticari faaliyette bulunma
zorunluluğu yoktur.
4.7. şahıslar tarafından yapılacak faydalı model
tescili başvurularını desteklemek üzere Sanayi Bakanlığınca
yürütülen bir teşvik sistemi vardır. Patent, Faydalı Model ve
Endüstriyel Tasarım Tescil Harcamalarının Desteklenmesine
İlişkin Tebliğ için tıklayınız.
4.8. Başvuru dosyası üzerinde Enstitü tarafından bir
düzeltme talebinde bulunulmadıysa veya başvuruya herhangi bir
itiraz durumu oluşmadı ise normal koşullarda onbeş - onsekiz
ayda bir faydalı model tescili işlemi sonuçlanır.
4.9. Türk Patent Enstitüsünün çeşitli illerde irtibat
büroları olmakla birlikte tüm tescil işlemleri Ankara’da
yürütülmekte ve başvuruların tamamı Türk Patent Enstitüsü
Başkanlığı Hipodrom Cad. No:115 Yenimahalle Ankara adresine
yapılmaktadır.
4.10. Patent ve Faydalı Modellerde
taklit durumunda aşağıdaki işlemler yapılabilir.
551 Sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında KHK - Madde 137
- Patentten doğan hakkı tecavüze uğrayan patent sahibi,
mahkemeden, özellikle aşağıdaki taleplerde bulunabilir:
a - Patentten doğan haklara
tecavüz fiillerinin durdurulması talebi;
b - Tecavüzün giderilmesi ve
maddi ve manevi zararın tazmini talebi;
c - Patentten doğan haklara
tecavüz suretiyle üretilen veya ithal edilen ürünlere, bunların
üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara ve patente bağlı
bir usulün kullanımını sağlayan araçlara el konulması talebi;
d - Mümkün olduğu takdirde
bu fıkranın üçüncü bendi uyarınca el konulan ürün ve araçlar
üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması talebi; Bu
durumda, söz konusu ürünlerin değeri, tazminat miktarından
düşülür. Bu değer, kabul edilen tazminatı aştığı zaman, patent
sahibinin fazlayı karşı tarafa ödemesi gerekir.
e - Patentten doğan haklara
tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, özellikle
bu maddenin üçüncü bendine göre el konulan ürünlerin ve
araçların şekillerinin değiştirilmesi veya patentten doğan
haklara tecavüzün önlenmesi için, kaçınılmaz ise, imhası talebi;
f - Patentten doğan haklara
tecavüz eden kişi aleyhine verilen mahkeme kararının, masrafları
tecavüz eden tarafından karşılanarak, ilgililere tebliğ edilmesi
ve kamuya ilan yoluyla duyurulması talebi.
4.11. Faydalı Model tescilleri yıllık
harçların süresinde ödenmesi koşuluyla on yıl süreli bir koruma
sağlamaktadır. Bu sürenin bitiminde hakta son bulmakta ilgili
buluş kamusal hale gelmektedir.
4.12. Faydalı Model başvurusunun veya
Faydalı Modelin kullanma hakkı, milli sınırların bütünü içinde
veya bir kısmında geçerli olacak şekilde,lisans sözleşmesine
konu olabilir. Lisans, inhisari lisans veya inhisari olmayan
lisans şeklinde verilebilir. İnhisari lisans söz konusu olduğu
zaman, lisans veren başkasına lisans veremez ve hakkını açıkça
saklı tutmadıkça,kendisi de faydalı model konusu buluşu
kullanamaz.
4.13. Bir buluşun faydalı model
tescili ile korunup korunmadığı tescil için başvurusu yapılmış
ve tescili kesinleşmiş başvurular arasında yapılacak araştırma
ile öğrenilebilir. Böyle bir araştırmanın uzun zaman alacağı
açıktır. Tescil araştırması aynı türdeki tüm tescilleri
kapsayacağından ancak uzmanlar tarafından araştırma talep eden
ile bir ortak çalışma yürütülerek gerçekleştirilebilir. Faydalı
Model Araştırma talepleriniz için tıklayınız.
4.14. Eğer menşe ülkedeki faydalı model
başvurusu sahibi süresinde Türkiye’de başvuru yapmamış ise artık
ne kendisi ne de bir başkası o buluş için Türkiye’de başvuruda
bulunamaz. Ayrıca başkasına ait bir buluşu sahiplenerek
Türkiye’de tescil başvurusunda bulunmak suç olarak tanımlanmış
ve bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
4.15. Paris Anlaşması'na dahil
ülkelerden birine mensup veya bu ülkelerden birine mensup
olmamakla birlikte onlardan birinde ikametgahı veya işler
durumda bir ticari müessesesi bulunan gerçek veya tüzel kişiler,
bu ülkelerin herhangi birinde bir patentin veya faydalı model
belgesinin verilmesi için yetkili mercilere yaptıkları başvuru
tarihinden itibaren, oniki ay süreyle patent veya faydalı model
belgesi almak için Türkiye'de başvuru yapma konusunda, rüçhan
hakkından yararlanır. Başvuru tarihinden itibaren oniki aylık
süre içinde kullanılmayan rüçhan hakları düşer.
4.16. Bir buluşla ilgili olarak
sadece bir kez tescil işlemi yapılabilir ve faydalı model
tescillerinde bu hak on yıllığına sadece bir kez olarak buluş
veya yeniliğin sahibine tescil edilir. Daha önce tescil edilmiş
bir buluşun sonradan tekrar tescili veya tescil süresinin
uzatılması söz konusu değildir.
4.17. Patent ve faydalı model
tescillerinde başvuru tarihinden itibaren patent için yirmi yıl
süre ile faydalı model tescilleri içinse on yıl süre ile yıllık
harç yatırılır. Süresinde yatırılmayan yıllık harçlar patent
veya faydalı modelin doğurduğu hakkın son bulmasına sebep olur.
4.18. Tesciller ülkeseldir.
Türkiye’de alınmış bir faydalı model tescili Türkiye’yi kapsar.
Fakat söz konusu tescillerle ilgili olarak bölgesel anlamda
geçerli olabilecek lisanslar verilebilir.
4.19. Faydalı Model Tescillerinin
ürün, ambalajı yada katalog üzerinde belirtme zorunluluğu
yoktur. Tesciller enstitü tarafından onaylanıp ilan edildikten
ve üç aylık itiraz süresi beklendikten sonra herkes tarafından
bilindiği hukuken kabul edilir. Bir tecavüz durumunda tecavüz
ettiği iddia edilenin bilgisinin olmadığını söylemesi bir anlam
ifade etmez. Fakat hak sahibinin bu hakkını gerektiğinde
kullanacağını ve ihtiyaç duyanların enstitü nezdinde araştırma
yaparak tescilin gerçekliğini kontrol edebileceği anlamında
tescil bilgisinin ürün, katalogu veya ambalajı üzerinde
belirtilmesi büyük yararlar sağlamaktadır.
4.20. Başkası adına tescilli bir
faydalı model tescil hakkına tecavüz edenlerin iki yıldan dört
yıla kadar hapis cezasına çarptırılmasına, 70 milyar ile yüz
yirmi milyar Türk Lirası arası para cezasına ve ayrıca varsa
işyerlerinin bir yıldan az olmamak kaydıyla kapatılmasına ve bu
sürede ticaretten men cezasına çarptırılmasına hükmolunabilir.
4.21. Tescil sahibi kişi öldüğünde bu
tescilden doğan hak ölenin diğer varlığı ile birlikte
varislerine geçer. Fakat bu geçiş için veraset ve intikal ile
ilgili mahkeme kararının diğer evrak ile birlikte enstitüye
ulaştırılması gerekmektedir.
Veraset ve intikal işlemi talepleriniz için tıklayınız.
|