Satılık Marka

Siteyi Sık Kullanılanlara Ekle

Hedefe Uygun Marka Oluşturmak

Ülkemizde tescilli marka sayısı 400.000 rakamına yaklaşmış bulunmakta. Her hafta binin üzerinde tescil talebinin Türk Patent Enstitüsü’ne ulaştırıldığını Enstitü yayınlarından görebiliyoruz. Ayrıca tescil edilmeksizin kullanım alanına sunulan birkaç yüzbin markadan da rahatlıkla söz edilebilir.

 Bu kalabalık içerisinde kendi markamızı en azından kendi pazarımızda oluştururken yada bu potansiyeli  sağlayabilecek bir marka sözcüğünün kararını verirken nelere dikkat etmek gerekir?

 Ticari hayatta bizi başarıya götürecek bir marka değerlendirme çalışmasına başlamadan evvel bunu daha önce başarmış olan markaların taşıdığı özelliklere bakmamız gerekir:

 Piyasasında kabul edilir kuvvete erişmiş bir marka şu değerlere sahiptir:

 -         Marka; tescil ile çalışma alanlarında korumaya sahip olmuştur. Markadan doğan hakkın sahibi açık ve kesin olarak bellidir ve haksız olarak kullanacak olanlara dilediği an müdahale ederek markanın özgünlüğünün sadece kendi tekelinde olduğunu öne sürebilir.

-         Markanın özgün niteliği diğer markalar ile karıştırılma riskini ortadan kaldırmıştır.

-         Marka pazarlama alanında müşterilerce kolaylıkla ifade edilebilmekte, okunup yazılabilmektedir.

-         Markanın taşıdığı anlamlar insanlar üzerinde olumlu ve pozitif düşünceler yaratmaktadır.

-         Markanın taşıdığı anlam ayırt edilebilmesi ve kulağa hoş gelmesi bakımından yenilik içermiştir.

 Kabul etmek gerekir ki yukarıdaki özellikleri taşıyan bir marka oluşturabilmek son derece zor ve uzman yardımı gerektiren bir süreçtir. Bu sebeple son zamanlarda özellikle reklam ve pazarlama danışmanlığı firmaları marka imajının geliştirilmesi konusuna ağırlık vermektedir. Hatta bizim gibi  tescil ve hukuki koruma sağlamak üzere faaliyet gösteren firmaların yanında marka imajı konusuna konsantre olmuş marka danışmanlık firmaları ortaya çıkmaktadır.

 Marka sözcüğü seçilirken dikkate alınması gereken faktörler:

 1-     Anlam: Alıcının satın alma isteğini olumlu etkileyecek olumlu mesajlar içeren bir sözcük seçilmelidir. Günümüzde televizyon yada yayın yolu ile kısa süreli tanınırlık elde eden slogan yada kelimeler hemen ticari alanda karşılığını bulmakta ve marka olarak öne sürülmektedir. Anlamca satılacak ürün yada hizmetle bağdaşmayan bu türde markalar geçici tanınırlık hali ortadan kalktıktan sonra marka sahibi için artık olumsuz bir faktör haline gelmektedir. (Örnek: DALLAS KUNDURA)

2-     Akılda Kalıcılık: Seçilecek marka sözcüğünün kendi pazarı içerisinde akılda kalabilmesi için markanın kişiselliği ve orijinalliği son derece önemlidir.

Örneğin bitkisel çaylarda kullanılan DOĞADAN markasının aynı zamanda DOĞA ibaresini içermesi ürünün tabii haline gönderme yapması bakımından bir avantaj yaratmakta, bu türde ürünler satın alacak tüketicinin kolaylıkla aklında tutabileceği bir anlam içermektedir. Diğer yandan markanın çok fazla harften oluşması da akılda kalıcılığı yönünden bir sorun oluşturabilir.

Örneğin; AKBANK, İŞBANK derken GARANTİ BANKASI değil sadece GARANTİ diyoruz. Çok zaman SEYİDOĞLU’ MU SEYİTOĞLU’ MU diye tereddüt ediyoruz.

Marka sözcüğünü seçerken olabildiğince kısa sözcükler seçilmelidir. Belki de bu sebeple sözlükte bulunan bir iki heceli ve anlamca abes olmayan sözcükler özellikle gıda ve tekstilde neredeyse tamamen tescil edilmiş durumdadır.

3-     Sevilebilirlik: Marka sözcüğü içerdiği anlam ve sunuluş tarzı ile tüketici üzerinde olumlu intiba bırakarak ürüne ve dolayısıyla markaya karşı olumlu hisler oluşturmalıdır. Mesela “BATAN GEMİNİN MALLARI” denerek seçilecek bir marka kısa süreli olarak malın ucuzluğuna dikkat çekse de taşıdığı negatif anlam sebebiyle mala yada satana karşı güvensizlik oluşturacaktır. Böyle bir marka ile ticari alanda uzun süre faaliyet gösterilmesi mümkün değildir.

4-     Markanın Uyumluluğu: İki yönde uyumluluktan bahsetmek gerekir:

-         Markanın anlamca uyumluluğu: Marka diğer diller bakımından olumsuz yada argo anlamlar içermemelidir. TEKZEN yapı market zinciri dünyada başka bir isimle faaliyet gösterirken Türkiye’de bu ismi kullanamamıştır. Marka sözcüğü seçilirken muhtemel uluslar arası pazarlar değerlendirilmeli ve eğer varsa oralarda markanın yada benzerlerinin taşıdığı anlamlar dikkate alınmalıdır.

-         Markanın yeni marka üretimine uyumluluğu: Sonradan yapılacak ürün çeşitlendirmeleri için marka sözcüğü yeni tamlama ve türetmelere uyumlu olmalıdır. Son günlerde çokça sözü edilen “UNAKITAN” yumurta firması ilk marka olarak bu ismi öne sürmüşken başka bir ürün için bu ismi geliştiremeyeceğinden ikinci ürün gamında “LICK” sözcüğünü uygun görmüştür. Bu markaların ikisini tek çatı altında toparlayıp bir ana firmanın farklı markaları olduğunu vurgulamak çok zor görünmektedir. Bu durumun pazarlama açısından maliyet arttırıcı bir sorun yaratacağı da açıktır.

5-     Markanın Yasal Korunabilirliği: Bir marka tescil edilirken daha önce tescil edilmiş markalara benzeyip benzememesi yanında başka kriterler de dikkate alınır. 556 Sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Markaların Reddi İçin Mutlak Nedenler” başlıklı 7. maddesinde bu kriterler açıklanmıştır. Bunlara göre kısaca sektöründe terimsel anlam taşıyan sözcükler, ürünü niteleyen sıfat anlamlı sözcükler, uluslar arası anlaşmalarla tescili engellenmiş işaretler, ahlaken uygun olmayan ifadeler, vs. tescil edilemezler.

Patent ve faydalı model tescili için kullanma beyanı zorunluluğu

Patent ve faydalı model tescili ile koruma altına alınan buluşların sanayide kullanılması gerekir. Patent sisteminin temel amaçları arasında teknik gelişmenin devamlılığının sağlanması ve gelişmelerin anında güncel teknolojiye uygulanması sayılmaktadır.

Patent sistemi bu amacını garantilemek için bazı yaptırımlar da uygulamaktadır.

Bu yaptırımlar arasında patent tescili veya faydalı model tescili ile koruma altına alınan buluşla ilgili olarak kullanma beyanı mecburiyeti getirilmiştir.  Patent ve faydalı modellerin korunması ile ilgili 551 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 6. Kısım  “KULLANMA ZORUNLULUĞU” başlıklı dördüncü bölüm 96. Madde içeriğinde

“…Madde 96 - Patent sahibi veya yetkili kıldığı kişi, patentle korunan buluşu kullanmak zorundadır…”

ibaresi yer alır. Buluşun sanayide kullanıma sunulması için tanınan süre 3 yıldır ve tescilin kesinleştiğinin patent bülteninde yayınlanmasından itibaren başlar.

Patent ve faydalı model tescili ile koruma altına alınan buluşun süresinde kullanılması gerekir. Patent veya faydalı modelin kullanımının gerçekleşmesi değerlendirilirken Pazar şartları göz önüne alınır. Belirtilen sürede kullanım gerçekleşmişse buna dair evrak Türk Patent Enstitüsü’ne teslim edilmelidir.

Kullanılmayan patent ve faydalı modeller (Zorunlu Lisans):

Süresinde kullanılmayan patent ve faydalı model tescilleri ile ilgili olarak üçüncü şahıslar tarafından zorunlu lisans talebinde bulunma hakkı doğar. Mahkeme aracılığıyla zorunlu lisans talep edilmesi durumunda öncelikle buluş sahibi ve lisans alan aralarında anlaşmaya çalışırlar.

Eğer bir tutar üzerinde anlaşma sağlanamazsa lisans talep eden lisans ücretinin mahkeme tarafından tespit edilmesini ister. Bu durumda mahkemenin karar vereceği lisans tutarı taraflarca kabul edilmek durumundadır.

Patent veya faydalı model belgemizle ilgili olarak eğer kullanma imkanımız yoksa lisans için pazarlık şansımızın da ortadan kalkması önemli bir kayıptır.

Bu durma düşmemek için buluş yada geliştirme sahipleri iki yola başvurabilirler:

1-      Patent veya faydalı model tescil Belgeleri ile ilgili olarak ne şekilde kullanmışlarsa onu ispat eden evrak ile Türk Patent Enstitüsü’ne başvurabilirler.

2-      Patent yada faydalı model sahipleri belgeleri ile ilgili olarak Türk Patent Enstitüsü Resmi Patent Bülteni’nde yayınlanmak üzere lisans verme ilanında bulundukları zaman da kullanma gerçekleşmiş olur.

Patent, faydalı model tescilleriniz üzerindeki mutlak hakkınıza zarar getirmemek için kesinleşmiş her belgenizin kullanma beyanını Türk Patent Enstitüsü’ne bildirmeyi unutmayın.

Endüstriyel Tasarım Araştırma

Endüstriyel tasarım araştırmaları şu verilerle yapılabilir:

1-     Ürün adı,

2-     Tasarımcı adı,

3-     Tasarım sahibi adı(firma yada şahıs),

4-     Tasarımın ait olduğu Locarno sınıf kodu,

5-     Tescil numarası,

6-     Tescil tarihi.

Türk Patent Enstitüsü kayıtlarında endüstriyel tasarım araştırması yapmak aşağıda açıkladığımız yararları ortaya çıkarır:

• Rakiplerin başvuruları takip edilerek yakın gelecekte piyasada gerçekleşecek değişikliklerden zamanında bilgi sahibi olunarak kendi ürünlerimizi de piyasa akımlarına hazırlayabiliriz.

• Yapılan haksız başvuruları zamanında görerek itiraz yolu ile engelleyebiliriz.

• Piyasada üretilmekte olan bir ürünü ürün listemize eklerken onun daha önce tescil edilip edilmediğini görerek suç işlemekten korunmuş oluruz.

• Yeni tasarladığımız ürünleri daha önceki tescillerle karşılaştırarak tasarımımızda yeterli ölçüde ayırt edicilik olup olmadığını görme şansımız olur.

• Yabancı ülkelerde araştırmalar yaparak kendi sektörümüz bakımından dünyadaki yerimizi saptayarak geleceğe dair stratejik kararlar geliştirme şansımız olur.

Tasarım araştırmalarının işin doğasından kaynaklanan bazı zorlukları bulunmaktadır. Başvurular görsel ifadeler kullanılarak hazırlandığından araştırmaların da bu görsel ifadeleri teker teker incelenmesi yolu ile yapılması gerekir. Bu da çok uzun zaman alabilmektedir.

Bir de araştırma kriterlerinin doğru oluşturulması da önemli görülmelidir. Örneğin bir koltuk üreticisi koltuklarla ilgili bir araştırma yapacağı zaman “koltuk” şeklinde kaydedip araştırdığında “oturma birimi” yazılmış başvuruyu göremeyecektir. Yada araştırmayı firma ismiyle yaptığımız zaman aynı firmadan yapılmış şahıs başvuruları da listemizde görülmez.

Tasarım listelerinde başarılı bir araştırma yapabilmek için araştırma konusunda uzmanlaşmış bir danışmandan yardım alınması büyük faydalar sunar. Fakat bu da tamamlanması gereken unsurlar barındırmaktadır. En doğru tasarım araştırması şu şekilde yapılır:

-         Araştırma yapabilecek bir ofis ile bağlantı kurulmalıdır.

-         Araştırma kriterleri (firma adı, tasarımcı adı, ürün muhtemel adları, Locarno sınıf kodu yada kodları, v.s.)

-         Tüm bu veriler dikkate alınarak araştırma raporu hazırlanmalıdır.

-         Hazırlanan rapor araştırma yapan vekil ile beraber dikkatle incelenerek sonuçlar değerlendirilmelidir.

Marka, patent ve endüstriyel tasarım araştırma talepleri ile ilgili olarak bize ulaşmak için lütfen tıklayın

Endüstriyel Tasarım Tescillerinde Yenilik Kavramı

Türkiye’de endüstriyel tasarım tescili işlemleri beyan esasına dayanmaktadır. Tanımı şöyle açabiliriz:

·          Tasarım sahibi tasarladığı ürünlere ait fotoğraf yada çizimlerden oluşan görsel anlatımları ve tasarımı açıklayan tarifnameleri ile Türk Patent Enstitüsü’ne (TPE) başvurur.

·          Başvuru şekli bakımdan incelenir(resimler net olarak tasarımı gösteriyor mu, dilekçe tam ve doğru olarak hazırlanmış mı, ücretler doğru miktarda yatırılmış mı, v.b.). şekli eksiklik yoksa başvuru kabul edilir, bilgisi başvuru sahibine bildirilir.

·          Endüstriyel Tasarım Tescili başvurusu uygun olan resmi endüstriyel tasarım bülteninde yayınlanarak üçüncü şahısların itirazına açılır.

·          Altı ay süre ile başvuruya bir itiraz gelmezse ve ilgili harçlar da tam olarak yatırılmış ise tescil kesinleşerek belge düzenlenir ve beş yıl boyunca koruma hakkı elde edilmiş olur.

Görüldüğü gibi TPE tarafından tasarımın yeni olup olmadığı hususunda bir denetleme yapılmamaktadır. Bir tasarım tescili başvurusunun yeni mi yoksa eski mi olduğunu denetleme görevi kamunundur. Bu denetimin de sağlanabilmesi için resmi endüstriyel tasarım bültenlerinin takip edilmesi gerekir. Tasarım ilanlarının takibi konusunda vekil firmalardan kolaylıkla destek alınabilir.

Yeni bir ürün için endüstriyel tasarım tescili başvurusu yapacak olanların bu başvuru öncesi yapması gereken çalışmaları tasarımın temel mantığını da gözeterek şu şekilde özetleyebiliriz:

En öncelikli konu tasarımın yeniliği konusudur. Bir tasarımın kamuya sunulma tarihi bir yıldan eski ise o tasarım yeni değildir ve tescil edilmemelidir. Bu konuda sık rastladığımız sorun şudur: Başvuru sahipleri tasarımlarının Türkiye’de yeni olmasını yeterli görmektedir. Ama aslında yeniliğin alanı dünyadır. Ürün dünyanın herhangi bir yerinde daha önce kamuya sunulmuş ise artık Türkiye için de yeni olma özelliğini kaybeder.

Tasarımı bir yıldan eski olarak kamuya sunanın başvuru sahibinin kendisi olması da bu durumu değiştirmez.

Firmalar kataloglarında bulunan tüm ürünler için ileride başkalarının tescil edip kendilerine sıkıntı yaşatmamaları için tasarım tescili başvurusunda bulunmaktadır. Bu sebeple de bültenlerde yıllardan beri üretilmekte olan eski tasarımların farklı firmalar tarafından çok sayıda tesciline rastlanmaktadır.

Başvuru sahiplerinin kendilerine ait olmayan yada eskiden beri üretilip satılmakta olan ürünler için tedbir amacıyla bile olsa endüstriyel tasarım tescili talebinde bulunması suçtur. Bu suça uygulanacak cezalar 4128 sayılı kanun ile ilan edilmiştir.